Al die huizen heb ik zien bouwen": 44 jaar Hondsberg door de ogen van Rianne

Van de groep naar leidinggeven

Rianne werkte tot 1991 fulltime op de groepen, gewoon veertig uur in de week. Toen werd ze voor het eerst moeder, en na een jaar besloot ze, als een van de eersten binnen de organisatie, parttime te gaan werken op de groep.

"Dat was gewoon niet gebruikelijk," vertelt ze. "Je werkte fulltime, of je stopte met werken. Zo was het." Ze kreeg er niet meteen bijval voor. Als afdelingshoofd kwam ze uiteindelijk tot een afspraak: nog een jaar fulltime blijven om haar team mee te nemen naar de nieuwbouw, en dan pas minder gaan werken. "Ik zei: dat snap ik. Dus dat heb ik gedaan."

Het was het begin van een reis door verschillende rollen: van de groep, naar afdelingshoofd, naar in 2007 meewerkend hoofd, toen kon het inmiddels wél parttime. Bewust koos ze op een gegeven moment voor een middenkaderopleiding, omdat ze de leidinggevende rol ambieerde. Daarnaast volgde ze de opleiding pedagogiek, ook dat heel bewust, omdat die haar meer richting gaf dan de bredere social work-opleiding, en juist bij de Hondsberg, waar ze met veel jonge kinderen werken, extra waarde bleek te hebben. "Je ziet dat mensen vanuit social work vaak maar kleine stukjes van de problematiek hebben meegekregen. Bij pedagogiek zit er echt verdieping in."
 

Van honderden kinderen naar hoogcomplexe zorg

Rianne heeft de Hondsberg ingrijpend zien veranderen. Ooit waren er behandelgroepen van tien kinderen tegelijk. "Dat kun je je nu eigenlijk niet meer voorstellen. Maar het ging ook gewoon goed, hoor." De organisatie combineerde destijds observatie én behandeling, nu ligt de focus vrijwel volledig op observatie en diagnostiek, en is de zorg veel complexer geworden.

Ze legt uit waarom kinderen juist bij de Hondsberg terechtkomen: door de heftigheid en complexiteit van hun situatie, van over het hele land, niet omdat de Hondsberg toevallig dichtbij is. "We hebben hier alles onder één dak. Dus als je hier geplaatst wordt, kunnen we ook echt alles oppakken, tenzij er nog een onderliggend trauma is waar eerst aan gewerkt moet worden." Ze is zich altijd bewust van de impact die dat heeft: "Voor ouders is dat ook heel veel, hè. Dat doe je niet zomaar."

Het aantal VIC-cliënten (very intensive care) is in vijftien jaar gegroeid van vier naar veertig, een groei die laat zien hoeveel intensiever de zorgvraag is geworden.
 

De schakel tussen sollicitant en de juiste groep

Sinds twee en een half jaar is Rianne het eerste aanspreekpunt als het gaat om werving en selectie, en ze vindt dat geweldig. "Ik weet wat we hier in huis hebben, van ieder detail van de Hondsberg tot aan de opleidingen. Ik kan die lijnen heel goed zien." Als ervaren teamleider is zij degene bij wie de recruiter aanklopt om te bepalen waar een kandidaat het beste past, maatwerk op basis van jarenlange kennis van de groepen en de vraag daarachter.

Wat haar aanpak bijzonder maakt, is dat ze verder kijkt dan alleen "ik vind het leuk om met kinderen te werken". In gesprekken vraagt ze door: hoe reageer je op agressie? Bevries je, vlucht je? Welke begeleidingsstijl past bij jou, structuur vooraan, of juist meer op de achtergrond meelopen met een puber die ook zelf mag stoeien met fouten maken?

Niet iedereen kan die vraag meteen scherp beantwoorden, en dat vindt ze logisch. "Sommige mensen zeggen dan: maakt me niet uit, ik vind alles leuk." Voor haar is dat een signaal dat iemand simpelweg nog niet de ervaring heeft om in te schatten hoe divers dit vak is, en waar je als starter dan het beste kunt beginnen. Daarom geeft ze mensen bewust een meeloopdag én een realistisch beeld vooraf, met gerichte terugkoppeling naar de teamleider: let hierop, zorg dat er die dag een goede bezetting is.

Het is Rianne die mee heeft geholpen het buddysysteem vorm te geven: nieuwe collega's worden de eerste tien tot twaalf diensten boventallig ingepland en gekoppeld aan een buddy die hen meeneemt. "Die start is het allerbelangrijkste. Als je dat eerste halfjaar goed doet, zorg je dat mensen ook echt blijven."
 

Waar ze energie van krijgt

Als er iets is dat telkens terugkomt in haar verhaal, is het dit: leren, delen, verdiepen. Ze pleit ervoor om structureel, elk kwartaal, verdiepingssessies aan te bieden vanuit de eigen expertise van collega's. "Hechtingsproblematiek, sommige mensen hebben er nog nooit van gehoord, terwijl zeventig procent van onze kinderen dat heeft. Die kennis is er gewoon, in huis." Voor haar is dat geen kleine moeite maar een serieuze investering: een paar uur puur gericht op verdieping, waar mensen oprecht warm van worden.

Wat haar betreft is dát ook waar mensen echt van groeien: een casuïstiekbespreking waarin één kind van de groep uitgebreid en met aandacht centraal wordt gezet. "Dan denk je: oké, daar komt dit dus vandaan. En dat is precies waar mensen energie van krijgen, het idee van: dit heb ik geleerd, en ik zie dat het werkt."
 

Blijven openstaan voor verandering

Na 44 jaar zou het makkelijk zijn om te zeggen "dit hebben we altijd zo gedaan". Rianne doet het tegenovergestelde. "Ik zeg weleens: hou dit in je achterhoofd, dit is mijn ervaring, succes ermee, maar ik ga niet mijn stempel erop drukken. Je moet open blijven staan voor verandering. Als je dat niet doet, kun je niet meer mee."

Ze illustreert dat met hoe onvoorspelbaar de instroom is: welke wensen of ambities een team ook heeft, uiteindelijk blijft de Hondsberg afhankelijk van welke kinderen zich aanmelden en wat zij nodig hebben. Dat maakt het werk dynamisch, en vraagt van iedereen flexibiliteit in plaats van vasthouden aan een vaste koers.
 

Het besef komt in kleine momenten

Rianne heeft haar afscheid bewust vóór de zomervakantie gepland. Op 25 juni is haar laatste werkdag. Wat haar betreft geen groot dramatisch gevoel, maar juist kleine, onverwachte momenten waarop het besef binnensijpelt.

Zoals een paar weken geleden, in de auto met haar zoon. "Hij zei: mam, heb jij wel in de gaten dat je deze weg straks niet meer hoeft te rijden? Toen dacht ik: oh ja." Langs diezelfde weg stonden ooit maar vijf huizen, in een verder open landschap, "altijd tegenwind op de fiets". Nu staat alles vol. "Ik zeg weleens: al die huizen heb ik zien bouwen. Dat zijn van die kleine, gekke dingen waar je dan pas bij stilstaat."

Ze gaat het contact met collega's missen, al is ze niet naïef over het verschil tussen collega's en vrienden. "Vrienden kies je uit. Met collega's moet je goed kunnen samenwerken." Maar de mensen die in de loop der jaren echt goede vrienden zijn geworden, die contacten houdt ze toch vast, en ook oud-collega's die inmiddels zijn vertrokken, vragen haar nog regelmatig hoe het gaat op de Hondsberg.
 

Twee pensioenen tegelijk

Bijzonder aan dit moment: niet alleen Rianne, ook haar man Jack gaat rond dezelfde tijd met pensioen. Hij werkt als senior beleidsmedewerker bij het ministerie en reist dagelijks naar Den Haag. Al die jaren hielden ze er thuis een gouden regel op na: ze bemoeiden zich niet met elkaars werktijden. Had zij een late dienst die niet rustig verliep, dan ging ze niet zomaar naar huis, en andersom gold voor hem hetzelfde als er laat op de avond in de Kamer werd vergaderd.

Dat ze nu vrijwel gelijktijdig stoppen, was voor hun volwassen kinderen ook wel even wennen. "Maar we hebben er allemaal tijd voor vrijgemaakt," vertelt ze. Concrete plannen hebben ze bewust nog niet. "We hebben besproken: dit jaar gaan we er niks naast doen. Even rustig aankijken wat er op ons afkomt." Ze koos er bewust voor om net vóór de zomer te stoppen, in plaats van in het najaar.

Reizen staat hoog op het lijstje, en dat is niet nieuw. Toen hun kinderen nog jong waren, maakten Rianne en haar man Jack een ingrijpende periode thuis mee. Dat maakte hen extra bewust van de balans tussen werk en privé, en van hoe belangrijk het is om als gezin bewust momenten en ervaringen te creëren. Sindsdien maakten ze vaker samen lange reizen als gezin. Daar kijkt ze nu ook echt naar uit: dat ze straks nog meer tijd krijgen om te reizen, en dat helemaal naar eigen inzicht en flexibel kunnen invullen. Daarnaast staat vrijwilligerswerk op het lijstje, al is de vorm daarvan nog open.

Wat blijft, is de manier waarop ze over haar werk praat: met trots, met nuance, en met open oog voor alles wat er ook lastig aan was. "Ik denk dat de Hondsberg mij wel gaat missen, op inhoud, op expertise. Maar ik heb ook het volste vertrouwen dat wat ik heb opgebouwd, in goede handen achterblijft. In 44 jaar maak je zoveel mee."